Op woensdag 12 augustus 2026 schuift de maan voor het eerst in meer dan een eeuw volledig voor de zon boven het Spaanse vasteland. Voor wie op de juiste plek staat, duurt het donker tot wel bijna twee minuten — midden op een zomermiddag. Voor wie in Nederland of België blijft, is toch zo'n 88 tot 90 procent van de zon bedekt, vlak voor zonsondergang.

Wat is een totale zonsverduistering?

Bij een zonsverduistering beweegt de maan zich precies tussen de aarde en de zon in. Omdat de maan en de zon vanuit onze positie op aarde toevallig even groot lijken aan de hemel, kan de maan de zon volledig afdekken. Dat heet totaliteit: het moment waarop de kernschaduw van de maan het aardoppervlak raakt en het overdag even pikdonker wordt.

Niet overal op aarde is dat te zien. Alleen wie binnen het zogenaamde pad van totaliteit staat — een smalle band van gemiddeld honderd kilometer breed — ervaart de volledige verduistering. Wie daar net buiten valt, ziet een gedeeltelijke eclips: de zon wordt voor een deel bedekt, maar het wordt nooit echt donker.

Waar loopt het pad van totaliteit?

Volgens Wikipedia trekt de kernschaduw van de maan op 12 augustus 2026 over het Russische Noordpoolgebied, Groenland, het westen van IJsland en vervolgens over het noorden van Spanje en een klein stuk van het noordoosten van Portugal. Het punt van maximale totaliteit ligt op zee voor de westkust van IJsland, dicht bij het plaatsje Patreksfjörður, en duurt daar 2 minuten en 18 seconden.

In Spanje loopt de totaliteitsband van de Atlantische noordkust diagonaal naar het zuidoosten, richting de Middellandse Zee. De steden Valencia, Zaragoza, Palma de Mallorca en Bilbao liggen binnen het pad; Madrid en Barcelona vallen er net buiten. In steden als Burgos en Santander duurt de totale fase bijna twee minuten.

De eerste totale zonsverduistering boven het Spaanse vasteland in meer dan honderd jaar vindt plaats op een doordeweekse woensdagavond — en duurt op de beste plekken nog geen twee minuten.

Tijdstippen: wanneer begint het precies?

In Spanje begint de verduistering al vroeg in de avond. In A Coruña start de eerste fase om 19:31 uur lokale tijd en bereikt de totaliteit zijn hoogtepunt om 20:28 uur. In Burgos is dat maximum om 20:29 uur. In Valencia duurt de totale fase ongeveer één minuut, tussen 20:32 en 20:33 uur lokale tijd.

Het bijzondere aan deze eclips is het tijdstip: de zon staat dan slechts zo'n 13 graden boven de horizon. Dat maakt een vrij zicht naar het westen of noordwesten extra belangrijk — een huis, boom of heuvel in de weg kan het moment volledig bederven.

In Nederland en België is de verduistering gedeeltelijk. In Nederland wordt rond 20:11 uur ongeveer 88 procent van de zon bedekt. Dat is vergelijkbaar met de gedeeltelijke verduistering van 20 maart 2015, maar nu vlak voor zonsondergang — dus opnieuw: zoek een open plek met vrij zicht naar het west-noordwesten.

IJsland of Spanje: wat is de beste keuze?

Er zijn maar twee landen waar de eclips totaal te zien is: IJsland en Spanje. In IJsland vindt de totaliteit eerder op de dag plaats, waardoor de zon nog hoger staat en het zicht langer duurt. Het nadeel is de hogere kans op bewolking. In Noord-Spanje is de totaliteit rond 17:45 uur lokale tijd te zien en staat de zon hoger, wat een beter en langer zicht geeft.

Op veel plekken in Spanje duurt de totale verduistering ongeveer één tot twee minuten, afhankelijk van de locatie. Spanje heeft bovendien een groot praktisch voordeel: het is goed bereikbaar, de zomer biedt meer kans op heldere luchten en de eclips valt samen met het vakantieseizoen.

Wat maakt dit moment bijzonder?

Dit is de eerste totale zonsverduistering boven het Spaanse vasteland in meer dan een eeuw. Voor IJsland geldt iets vergelijkbaars: het is de eerste totale zonsverduistering zichtbaar vanuit IJsland sinds die van 30 juni 1954, en de enige die er in de 21e eeuw te zien is.

Vlak voor en na de totaliteit verschijnen twee extra verschijnselen. De Diamanten Ring: een laatste felle zonnestraal piept langs de rand van de maan en lijkt op een fonkelende diamant aan een ring. Enkele seconden daarvoor en daarna zijn ook de Parels van Baily zichtbaar — kleine lichtpuntjes die ontstaan doordat zonlicht door de kraters en dalen aan de rand van de maan sijpelt.

Hoe kijk je veilig?

Dit is het meest praktische punt: je ogen beschermen. Gebruik uitsluitend een onbeschadigde eclipsbril die voldoet aan ISO 12312-2. Deze speciale bril filtert het felle zonlicht en beschermt tegen schadelijke UV- en infrarode straling.

Gewone zonnebril: niet veilig — ook al lijkt hij donker, een gewone zonnebril laat duizenden keren meer licht door dan een echte eclipsbril.
Smartphone of camera: gebruik altijd een professioneel zonnefilter, want een eclipsbril alleen is niet genoeg om via een lens te kijken.
Verrekijker of telescoop: aangepaste, sterkere filters zijn verplicht — richt de optiek nooit naar de zon zonder zonnefilter.
Alleen tijdens totaliteit mag je met het blote oog zonder bril kijken — maar zodra de maan begint te verschuiven, direct de bril weer op.

Wanneer komt de volgende kans?

De volgende totale zonsverduistering boven Europa is op 2 augustus 2027. Die trekt dan langs de Middellandse Zee. Wie de eclips van 12 augustus 2026 mist, hoeft dus geen tientallen jaren te wachten — maar dat neemt niet weg dat beide evenementen uniek zijn voor hun regio en tijdstip.

Wil je de aftelling bijhouden? Op WatchIsUp staat een countdown naar de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026. Meer ruimte-evenementen, van ruimtewandelingen tot landingen, vind je op de overzichtspagina voor ruimte-countdowns.

Mijn countdown maken

Totale zonsverduistering 12 augustus 2026: waar en hoe zie je hem?